Thursday, March 12, 2015

Glosari Kosa Kata dalam Koleksi Surat-surat Francis Light

Rujukan utama adalah berdasarkan Kamus Dewan terbitan DBP, edisi keempat.
  • Alpa: lalai, kurang mengendahkan
  • Ba'id: (Bahasa Arab) jauh
  • Bahana: bunyi kuat
  • Bahara: timbangan berat
  • Bandela: himpunan jerami, kertas, dsb yg dibungkus atau diikat utk disimpan atau diangkut
  • Banji: sj kisi-kisi drpd kayu atau tembikar yg dipasang pd langkan
  • Banting: sj perahu Acheh yang bertiang dua
  • Bor: gerudi, jara, penggerek
  • Bulbul: sejenis burung yang pandai menyanyi
  • Buldan: Ar bandar-bandar
  • Bungkal: sukatan berat (emas dll) yang bersamaan dengan 16 mayam atau 53.9 gram 
  • Burhan al-hayat: Ar tanda hidup (berupa surat, cenderamata dll).
  • Cerpu: ke bawah ~, ke bawah duli
  • Damar: bahan berupa getah keras yang diperolehi daripada pokok
  • Delapan/dulapan: lapan
  • Dian: pelita yang dibuat daripada lilin
  • Dikit: sedikit tidak banyak
  • Embalau: bahan seperti damar yang dihasilkan oleh kelulut bertujuan untuk melekatkan keris pada hulunya
  • Gah: masyhur
  • Gendala: halangan, rintangan, aral
  • Ghurab: perahu
  • Giras: sejenis kain linen
  • Gurdi: gerudi; penggerek
  • Gurnador: gabenor
  • Haleja: leja: sejenis kain
  • Halwa: buah-buahan yang direndam dalam air gula
  • Hubaya: tidak boleh tidak
  • Ihtimal: mengihtimalkan menyuruh membawa (barang, surat, perintah, dll) kpd
  • Intaha: (Bahasa Arab) tamat
  • Istinggar: sejenis senapang kuno
  • Jauhar: (Bahasa Arab) permata
  • Jojol: tiang yg dipasang untuk mengepung air sungai dll
  • Juragan: nakhoda
  • Kadam: ke bawah kadam, ke bawah duli
  • Kadut: sj kain yg kasar, kain karung, kain rami
  • Kakap: mengakap, meronda, mengamat-amati, mengintai-intai, memata-matai
  • Kampuh: dua lapis kain (kertas dll) yg dijahit menjadi satu
  • Kantor: ibu pejabat
  • Kapitan: ketua kaum / kumpulan
  • Kemoja: Kemboja
  • Kenderi: sj ukuran berat bagi menen­tukan berat emas
  • Kepalang: sedikit, tidak memadai
  • Kepek: kemik; tidak mancung
  • Kerabu: subang yang tipis
  • Kerpai: sj bekas utk diisi ubat bedil, kernu.
  • Ketuha: ketua
  • Khair: (Bahasa Arab) baik
  • Kodi: dua puluh
  • Koyan: ukuran berat biji-bijian (kira-kira 40 pikul)
  • Kunca: ukuran isi bagi padi (160 gantang)
  • Kuti: suka menegur perkara-perkara kecil, mencarik kecil-kecil
  • Laba: untung
  • Lail: (Bahasa Arab) waktu malam
  • Laksa: sepuluh ribu
  • Langkai: lampai, ramping
  • Larik: menjadikan licin dan bulat, mencanai
  • Lebu: debu; ~ kaki tuanku, paduka tuanku
  • Ligor: sebuah tempat di selatan Thailand yang kini dikenali dengan nama Nakhon Si Thammarat
  • Likur: bilangan antara 20 dan 30
  • Makam: tempat kediaman, bersemayam
  • Mamlakat: kerajaan, kedaulatan
  • Mardelong: sebuah tempat di selatan Thailand yang kini dikenali dengan nama Phattalung
  • Mata-mata: polis
  • Menggusta: buah manggis
  • Mika: engkau, kamu
  • Mualim: a pilot, a mate of a vessel (Marsden); The navigating officer, mate or pilot of a ship (Wilkinson)
  • Mudik: belayar atau pergi ke hulu sungai
  • Nahar: (Bahasa Arab) waktu siang
  • Nalih: ukuran banyak padi dll yg sama dgn 16 gantang
  • Opium: candu
  • Pamor: besi putih yang dimasukkan dalam mata keris
  • Payang: pukat; Perahu ~ sejenis perahu nelayan untuk menarik pukat
  • Payar: ~ payar melabuhkan perahu melintang di sungai utk memungut cukai
  • Pemuras: sj senapang zaman dahulu yg mempunyai muncung yg besar
  • Penakan: anak saudara
  • Pencalang: sj perahu yg besar utk meng­angkut barang-barang dagangan
  • Penganan: berbagai-bagai jenis kuih dan kudap-kudapan
  • Penggawa: ketua kampung
  • Perkisaran: hal berputar
  • Persih: bersih
  • Puri: istana, rumah yang indah-indah
  • Qamar: (Bahasa Arab) bulan
  • Qarib: (Bahasa Arab) dekat
  • Ragum: sj alat (drpd besi) utk menyepit atau memegang benda yg hendak dikikir
  • Rampak: berdahan banyak dan panjang-panjang
  • Rentaka: meriam yang boleh dipusing-pusingkan
  • Rincik: keratan kecil-kecil
  • Sagur: Perahu sagur: perahu yang diperbuat daripada batang kayu
  • Sahaya: abdi, hamba
  • Sakai: orang suruhan, hamba, pengikut
  • Sakhlat: sejenis kain yang dibuat daripada biri-biri
  • Sambuk: sejenis perahu kecil
  • Samir: daun (nipah, rumbia, dll) yg dibuat atap atau pengalas muatan (di perahu)
  • Sanda: saya, hamba
  • Segani: jurumudi
  • Selob: sj perahu
  • Sendawa: bahan kimia yang digunakan sebagai campuran dalam ubat bedil
  • Senin: Isnin
  • Senteri: dagang senteri, berbagai-bagai orang asing yang datang
  • Senyur: (Portugis) tuan atau encik
  • Serang: ketua kelasi (yang mengawasi kelasi-kelasi lain)
  • Serdadu: anggota tentera
  • Serpai: serpih
  • Seteru: musuh atau lawan
  • Shams: (Bahasa Arab) matahari
  • Singgora: sebuah tempat di selatan Thailand yang kini dikenali dengan nama Songkhla
  • Sipai: askar India
  • Suak: teluk kecil
  • Sulab: sj kapal layar orang Barat
  • Supai: sipahi, sipai, askar India
  • Tabik: hormat, takzim
  • Tafahus: penyelidikan yg teliti, pemerik­saan, penggeledahan; 
  • Tambar: ubat, penawar
  • Tambun: gemuk (orang, binatang)
  • Tandil: ketua kelasi di kapal
  • Taruh: meletakkan, menempatkan, menentukan
  • Tega: tidak menaruh belas kasihan, tidak peduli akan kesusahan dsb orang, sampai hati
  • Teripang: nama sj binatang laut yg bentuknya spt buah mentimun tetapi menggerutu kulitnya
  • Timpuh: Duduk bersimpuh
  • Wangkang: sj jong yang kecil, perahu besar

No comments:

Post a Comment